Jak szukać partycji w oparciu o mieszaniny rozkładów?

Omawiane dotąd metody (grupowanie hierarchiczne, k-średnich, k-medoidów) nie bazowały na żadnym probabilistycznym modelu. Ot, dzieliły obserwacje na grupy obiektów bliskich sobie.

W pewnych zastosowaniach praktyczne jest założenie, że obiekty, które obserwujemy pochodzą z mieszaniny rozkładów. Rozłożenie tej mieszaniny na części i zidentyfikowanie wszystkich składowych pozwala nam lepiej zrozumieć naturę obserwowanego zjawiska.

Poniżej skupimy się na mieszaninie rozkładów normalnych, ale w podobny sposób można rozkładać rozkłady również na inne składowe. Trudniej jedynie opisać strukturę zależności.

Przyjmijmy, że mamy kk rozkładów normalnych o gęstości f(x,θi)f(x, \theta_i), dla i=1,...,ki = 1, ..., k. Rozkłady mogą różnić się średnią lub macierzą kowariancji θi=(μi,Σi)\theta_i = (\mu_i, \Sigma_i). Rozkłady te są zmieszane z prawdopodobieństwami πi\pi_i, brzegowa gęstość wynosi więc

f(x)=i=1kπif(x,θi). f(x) = \sum_{i=1}^k \pi_i f(x, \theta_i).

Standardowo, parametry takiej mieszaniny estymuje się w oparciu o metodę największej wiarygodności. Maksimum funkcji wiarogodności znajduje się algorytmem expectation–maximization (w skrócie EM, Więcej o tym modelu i algorytmie EM przeczytać można w The R Package bgmm: Mixture Modeling with Uncertain Knowledge https://www.jstatsoft.org/article/view/v047i03).

Przykład

Standardowym przykładem ilustrującym mieszaninę rozkładów normlanych są dane o czasach trwania erupcji i czasach pomiędzy erupcjami gejzera Old Faithful w parku Yellowstone. Już sama wstępna eksploracja tych danych pokazuje zasadność założenia o istnieniu dwóch lub większej liczy grup.

head(faithful)
##   eruptions waiting
## 1     3.600      79
## 2     1.800      54
## 3     3.333      74
## 4     2.283      62
## 5     4.533      85
## 6     2.883      55
library(ggplot2)
ggplot(faithful, aes(waiting, eruptions)) + 
  geom_point()

plot of chunk mclust_plot

Wykorzystajmy funkcję unsupervised() z pakietu bgmm do oszacowania parametrów mieszaniny rozkładów normalnych. Załóżmy dwie składowe.

Funkcja plot() narysuje elipsy określające kształt gęstości rozkładów normalnych. Wynikiem jest lista, której elementy pi, mu i cvar przedstawiają wyestymowane parametry.

library(bgmm)
erupcje2 <- unsupervised(X = as.matrix(faithful[,1:2]), k = 2)
plot(erupcje2)

plot of chunk mclust_unsup

erupcje2$pi
## [1] 0.6441139 0.3558861
# składowa 1
# średnia i macierz wariancji
erupcje2$mu[1,]
## [1]  4.28969 79.96846
erupcje2$cvar[1,,]
##           eruptions    waiting
## eruptions 0.1699323  0.9401497
## waiting   0.9401497 36.0410392
# składowa 2
# średnia i macierz wariancji
erupcje2$mu[2,]
## [1]  2.036421 54.478841
erupcje2$cvar[2,,]
##            eruptions    waiting
## eruptions 0.06919325  0.4354348
## waiting   0.43543482 33.6991083

Mając model probabilistyczny, dla każdej obserwacji można określić prawdopodobieństwo przynależności do każdej ze składowych, więc można też wyznaczyć składową MAP (ang. maximum a posteriori).

faithful$grupy <- factor(predict(erupcje2, faithful)$class.X)
ggplot(faithful, aes(waiting, eruptions, color=grupy, shape=grupy)) + 
  geom_point()

plot of chunk mclust_predict

Nieznana struktura, nieznana liczba składowych

Zauważmy, że dla pp wymiarowych obserwacji, jedna składowa gaussowska opisana jest przez pp liczb opisujących średnią i p(p+1)/2p(p+1)/2 opisujących macierz kowariancji. Cały model z kk składowymi opisany jest przez kp(p+3)/2+k1k p(p+3)/2 + k - 1 parametrów. Liczba parametrów szybko rośnie z wymiarem danych, przez co potrzeba jest dużo obserwacji aby je wszystkie dobrze estymować. Jeżeli obserwacji nie ma zbyt dużo, to dobrym rozwiązaniem może być założenie pewnych ograniczeń na postać macierzy kowariancji Σi\Sigma_i. Jeżeli założymy, że rozkłady mają taką samą wariancję na każdej składowej, lub nie są skorelowane - znacząco obniżymy liczbę parametrów.

Co gdy nie wiemy jaką wybrać liczbę składowych lub jakie wprowadzić ograniczenia na parametry rozkładu?

W przypadku modeli probabilistycznych użytecznym kryterium może być kryterium Bayesowskie BIC, zdefiniowane jako

BIC(M)=2loglikelihood(M)+Mlog(n) BIC(M) = -2 * \log likelihood(M) + |M| * log(n)

gdzie nn to liczba obserwacji, M|M| to rozmiar modelu - liczba parametrów opisujących model a loglikelihood(M)\log likelihood(M) to funkcja log wiarogodności.

Funkcja unsupervisedList() pozwala na dopasowanie do danych zbioru modeli o różnej liczbie składowych i różnej strukturze, a następnie używając funkcji plot() można ete modele porównać organoleptycznie

erupcje <- unsupervisedList(X = as.matrix(faithful[,1:2]), kList = 2:4, 
                      mean = "D", between = c("D", "E"),
                      within = "D", cov = c("D", "0"))
plot(erupcje)

plot of chunk mclust_erup

Lub porównać w oparciu o kryterium BIC. Im niższa wartość kryterium tym lepiej dopasowany model. W tym przypadku najlepszy model według kryterium BIC to ten z trzema składowymi oraz o równych wariancjach i braku kowariancji.

plotGIC(erupcje, penalty = "BIC")

plot of chunk mclust_BIC

##                     k=2      k=3      k=4
## structure=DDDD 2307.275 2312.795 2334.405
## structure=DDD0 2331.210 2322.102 2317.258
## structure=DEDD 2309.689 2294.367 2320.968
## structure=DED0 2339.197 2302.955 2298.568

I co dalej?

results matching ""

    No results matching ""